حسن بهشتی پور در گفتگو با فرارو تحلیل کرد
نانوشتهها، گزیده نشدن دو بار از یک سوراخ و نقش آژانس در توافق ایران و آمریکا
حقیقت این است که در شرایط حساس و لغزنده فعلی هر گزینه ای از احتمال تشدید تنش تا شکل گیری توافق، محتمل است و باید برای هر بخش، آماده بود.آنطور که از صحبت های روزهای گذشته مقامات ایرانی بر می آید، این احتمال پررنگ تر شده که طرفین به یک توافق مشترک برسند. باید دید پس از مذاکرات ژنو، واکنش های طرفین چه خواهد بود. پیش از این، صحبت های آقای لاریجانی کاملا سمت و سوی مثبت داشت و حتی ایشان منعی برای بازرسی آژانس قائل نشد. این موضوع بسیار مثبت است. بخشی از مسیر توافق از حل و فصل مشکلات با آژانس می گذرد چرا که هر گونه بهانه را از آمریکا و اسرائیل سلب می کند.
فرارو- دور دوم گفتگوهای ایران و امریکا در ژنو به پایان رسید. گفتگوهایی که دوگانه جنگ یا توافق را در نظر تحلیلگران حوزه سیاست خارجی از هر زمان دیگری پررنگ تر کرده است. گاردین در خصوص دور جدید مذاکرات مدعی شده است همه توافقها روی کاغذ نوشته نمی شوند، بلکه بخشی نیز نانوشته خواهد بود.
به گزارش فرارو، معاون سیاسی وزیر خارجه پیش از دور دوم مذاکرات در ژنو در اظهاراتی گفته بود:«گروهها و کشورهای مختلف در آمریکا دارای لابی هستند ، ولی ما در آمریکا دارای لابی نیستیم.ما هیچ اعتماد و توجه بیش از حدی نباید به کسی داشته باشیم به خصوص کسی که این سابقه (بدعهدی) را دارد.دقت کنیم و حواسمان باشد و به این موضوع توجه داشته باشیم که نباید از یک سوراخ دوباره گزیده شویم. درعین حال باید آماده باشیم وضعیت ما « نیروهای مسلح »در مجموع خوب است و انشاءلله روز به روز بهتر میشود. اگر بر فرض طرف مقابل این توهم را دارد که میتواند با فشار از ایران امتیاز بگیرد باید در عمل به او ثابت کنیم که دارای توهم است.»
با توجه به اهمیت مذاکرات ایران و آمریکا و تاثیر محتوای آخرین جلسه مذاکره در ژنو بر دو گانه جنگ یا توافق، حسن بهشتی پور، تحلیلگر مسائل سیاست خارجی در گفتگو با فرارو به بررسی شرایط موجود پرداخته است:
احتمال شکل گیری تفاهمنامه در کنار توافقنامه
حسن بهشتیپور به فرارو گفت: «این که ممکن است بخشی از توافقات روی کاغذ و بخشی خارج از کاغذ باشد را فقط گاردین نمی گوید. بلکه این موضوعیست که بارها توسط برخی تحلیلگران حوزه سیاست خارجی مطرح شده است. با توجه به این که ایران و ایالات متحده، اختلافاتی جدی دارند و جنبه های این اختلافات بسیار بالا است، همچنین با توجه به این که زمان زیادی لازم است تا یک نوع توافق پایدار بین طرفین شکل بگیرد، اینطور حدس زده می شود که برخی موارد به شکل شفاهی بین طرفین مطرح شود. این موضوع را نمی توان بخشی از توافقنامه، بلکه می توان به عنوان نوعی «تفاهمنامه» در نظر گرفت. »
وی افزود: «این تفاهم با هدف پیشگیری از حادتر شدن اوضاع است. برای مثال برای پیشگیری از کشیده شدن موضوعات به کنگره امریکا یا مجلس شورای اسلامی یا حتی برای افزایش سرعت به ثمر رسیدن مذاکرات در راستای پیشگیری از وقوع جنگ. بنابراین، می توانیم از این زاویه هم نگاه کنیم که ممکن است فعلا یک توافق موقت برای جلوگیری از جنگ و فعال سازی دیپلماسی شکل بگیرد.»
باید ضرر و زیان های احتمالی خروج از توافق را در نظر بگیریم
این تحلیلگر ارشد حوزه سیاست خارجی در واکنش به آن چه تخت روانچی درخصوص نوع لابی آمریکا مطرح کرده، گفت: «ما نه فقط در بخش سیاست خارجی بلکه در بسیاری از موضوعات به این ضرب المثل اعتقاد داریم که نباید از یک سوراخ دو بار گزیده شویم. این موضوع در سیاست خارجی به معنای نگاهی به تجارب پیشین است. ما یکبار توافق کردیم و طرف آمریکایی زیر این توافق زده است. بنابراین صحبت های آقای تخت روانچی را می توان اینگونه تعبیر کرد که توافق را به گونه ای شکل دهیم که اگر طرف مقابل، توافق را به هر دلیلی اجرا نکرد یا پاره کرد، از قبل پیش بینی شده باشد که اگر هر طرفی به هر دلیلی به تعهدات خود عمل نکرد، چه اقداماتی از سوی طرف مقابل انجام شود و چگونه ضرر و زیان اجرا نشدن توافق را جبران کنیم.»
وی افزود: «اگر چنین موضوعی قابل انجام باشد اتفاقا سفارش بسیار خوبی است. این که چون آمریکا یکبار از برجام خارج شده است، توافق بعدی به گونه ای باشد که اگر آمریکا بار دیگر تعهدات خود را به هر دلیلی انجام نداد، حداقل از قبل طراحی هایی در نظر گرفته باشیم که مشکلاتی را تجربه نکنیم که سال 1397 با خروج آمریکا از برجام تجربه کردیم. این یک فرضیه کلی است. اما یک نکته جالب وجود دارد. آقای تحت روانچی، خود، معاون سیاسی وزیر خارجه است. بنابراین ابتدا باید این توصیه را به وزارت خارجه بگوید.»
بخش مهمی از توافق احتمالی از کانال آژانس می گذرد
این کارشناس امور سیاسی در خصوص احتمال دلایل مطرح شدن مسئله لابی آمریکا و لزوم توجه به حساسیت های مذاکرات گفت: «ممکن است مخاطب این سخنان، عراقچی و تیم مذاکرات باشند که به انان هشدار داده شود مراقب باشند که اگر طرف مقابل از توافق خارج شد، تمهیداتی اندیشیده شده باشد که در مقابل عمل انجام شده قرار نگیریم. شاید هم منظور ایشان به آقای لاریجانی باشدکه به این موضوعات توجه داشته باشند. شاید هم این سخنان، مخاطب خارجی دارد تا آنان را متوجه کنند، حواس تیم ایرانی به همه این مسائل است. به هر حال تیم ایرانی باید روی این موضوع دقت کند که توافق به شکلی ترسیم شود که طرف مقابل به راحتی خارج نشود یا اگر خارج شد هزینه های خروج از توافق برای طرفی که خارج شده بالا باشد.»
وی در خصوص بخشی دیگر از سخنان تخت روانچی درباره آمادگی دفاعی ایران نیز گفت: «این صحبت ها را می توان صحبت هایی کلی دانست که پیش از این نیز مطرح شده و معتقد است مسئولان امنیتی، دفاعی و نظامی کشور، دلخوش به مذاکرات نیستند که درگیر غفلت شوند و از دفاع از کشور در هیچ شرایطی غفلت نمی کنند. این راهبرد کلی کشور است که قدرت دفاعی و نظامی را به موازات مذاکرات در سطحی بالا حفظ کنند. به هر حال حقیقت این است که در شرایط حساس و لغزنده فعلی هر گزینه ای از احتمال تشدید تنش تا شکل گیری توافق، محتمل است و باید برای هر بخش، آماده بود.آنطور که از صحبت های روزهای گذشته مقامات ایرانی بر می آید، این احتمال پررنگ تر شده که طرفین به یک توافق مشترک برسند. باید دید پس از مذاکرات ژنو، واکنش های طرفین چه خواهد بود. پیش از این، صحبت های آقای لاریجانی کاملا سمت و سوی مثبت داشت و حتی ایشان منعی برای بازرسی آژانس قائل نشد. این موضوع بسیار مثبت است. بخشی از مسیر توافق از حل و فصل مشکلات با آژانس می گذرد چرا که هر گونه بهانه را از آمریکا و اسرائیل سلب می کند.»
