تصاویر؛ مرمت نقاشی تاریخی پسران فتحعلی شاه قاجار پس از دو قرن
نقاشی تاریخی پسران فتحعلی شاه قاجار با ابعاد ۲۵۵ در ۴۴۰ سانتیمتر که طی دههها دچار مرمتهای نادرست، پوششهای ضخیم و بازنقاشیهای متعدد شده بود، سرانجام توسط یک استودیو در لندن بازسازی شد.
استودیو سایمون گیلسپی لندن (Simon Gillespie Studio) مرمت یکی از شاخصترین آثار مکتب نقاشی قاجار، با عنوان «پسران فتحعلیشاه» را به پایان رساند.
به گزارش فرارو، این اثر عظیم با ابعاد ۲۵۵ در ۴۴۰ سانتیمتر، متعلق به اوایل قرن نوزدهم میلادی و منسوب به عبداللهخان نقاشباشی است و یکی از مهمترین اسناد تصویری دوره قاجار بهشمار میرود.
این نقاشی رنگروغن با تزئینات طلا روی بوم، ۲۴ شاهزاده قاجار را در سه ردیف هشتنفره به تصویر میکشد که با جامههای فاخر درباری و تاج یا عمامه، رو به سمت چپ ایستادهاند. نام و عنوان هر یک از شاهزادگان به خط عربی بر اثر نوشته شده است.
این تابلو بخشی از یک ترکیب سهگانه بوده که تالار اصلی یکی از کاخهای سلطنتی تهران را در دهه دوم قرن نوزدهم تزئین میکرد؛ در بخش مرکزی، فتحعلیشاه بر تخت طاووس و در دو سوی آن، پسران و نوادگانش نقش شده بودند.
این اثر که در دهه ۱۹۲۰ میلادی به مجموعه فردریک کلی بارتلت، هنرمند و مجموعهدار آمریکایی، راه یافته بود، در سال ۲۰۲۱ در حراج کریستیز لندن عرضه شد. پس از فروش، یک موزه بزرگ در آسیا آن را خریداری کرد و مرمت تخصصی آن به استودیو سایمون گیلسپی سپرده شد.
بررسیهای اولیه نشان داد این نقاشی طی دههها دچار مرمتهای نادرست، پوششهای ضخیم و بازنقاشیهای متعدد شده است. بوم اصلی که از سه قطعه بههمدوخته تشکیل شده، آسیبهای ساختاری، ترکهای گسترده، چینخوردگی و لایههای وارنیش تیره و ناهماهنگ داشت. تیم مرمت با انجام آزمایشهای دقیق، لایههای وارنیش و بازنقاشیهای قدیمی را بهتدریج حذف و ساختار بوم را تقویت کرد.
پس از پاکسازی، تثبیت ساختاری و آسترکشی جدید، بخشهای از دسترفته با دقت بازسازی و لکهگیری شد، با این حال تیم مرمت تاکید کرد که اصالت تاریخی اثر حفظ شده و از بازسازی افراطی پرهیز شده است. نتیجه این پروژه، بازگشت شکوه و درخشش یکی از مهمترین اسناد تصویری دودمان قاجار و دربار فتحعلیشاه در تاریخ هنر ایران است.
