۴۳۷۶ مطلب
حادثه تلخ سقوط هواپیمای اوکراینی، پرونده برجام و اختلافات درباره مکانیسم ماشه، همه در کنار هم ابزارهایی شدهاند تا این دو شخصیت سیاسی به سیبل نقد و حمله بدل شوند. هر یک از این رویدادها بهتنهایی ممکن است قابل تحلیل و بررسی باشد، اما کنار هم قرارگرفتن آنها در فضای رسانهای و سیاسی، الگویی هدفمند از «سیاسیسازی بحران» را نشان میدهد.
این سوال کلیدی، پاسخ چندان دشوار و پنهانی ندارد. ابتدا باید به این موضوع توجه کرد که پس از اظهارات اخیر لاوروف، چند تحلیل در ایران پرطرفدار شد: تلاش برای افزایش فشار بر جریان دیپلماسی در ایران، تقویت جریان داخلی ضددیپلماسی، در دست نگه داشتن کارت ایران برای مصالحه با آمریکا در جریان جنگ اوکراین، استفاده از دست برتر برای محدود نگه داشتن ایران در حوزه صادرات نفت که همه اینها با نگه داشتن ایران در شرایط تنش امکان برآورده شدن دارد.
سخن آقای ظریف به نظر درست میآید اما در این شرایط چه نتیجهای از آن میتوان گرفت؟ نتیجهای که من از این دو گزاره میگیرم این است که در هنگام عادیسازی رابطه با دنیا، باید حتیالمقدور از روسیه حذر کرد، اما در هنگام خطر درگیری با دنیا، شاید میانجیگری روسها مانع از تصادمی ویرانکننده شود.
رییس تیم مذاکراتی ایران در برجام تاکید کرد: روسها عریان سیاست خود را بیان میکنند. روسیه کشور مهمی در همسایگی ماست ولی دو خط قرمزدارد اول اینکه ایران نباید هیچ وقت با دنیا روابط آرام داشته باشد و دوم اینکه نباید با دنیا به درگیری برسد برای همین روسیه طرفدار توافق موقت ژنو بود چون استخوان لای زخم نگه میداشت و مانع درگیری هم میشد.
ظریف گفت: هم جلسه حاج قاسم با روسیه را خود روسها لو دادند. هم قضیه پهپادها را روسها لو دادند. من اعتقاد به روابط راهبردی به روسیه و چین دارم. اما چین حاضر نیست به خاطر ایران تحت فشار قرار بگیرد. چینیها حاضر نیستند برای خودشان وارد درگیری با آمریکا شوند، آن وقت برای ما این کار را انجام دهند؟
محمود صادقی به مداخله وزیر خارجه روسیه در مورد رقابتهای سیاست داخلی ایران واکنش نشان داد. او نوشت: «یادآور چه دورهای از تاریخ ما است؟»
من بهعنوان مسئول خبرگزاری فارس چنین جمعبندیای ندیدم که مثلاً دستورالعمل یا نکتهای به ما گفته باشند که مثلاً از این به بعد راجع به برجام و سیاست خارجی موضع نگیرید. این مسئله قابل رصد است و حتی در رسانههای رسمی خود سپاه مثل «صبح صادق» که ارگان رسمی حوزه نمایندگی و معاونت سیاسی سپاه بود، چنین چیزی وجود ندارد.
اما درباره اظهارات آقای ظریف باید بگویم: ما سالها بهصورت نزدیک با یکدیگر بر روی برنامه جامع اقدام مشترک (برجام) کار کردیم که هدفش حلوفصل موضوع مربوط به برنامه هستهای ایران بود. تصمیم نهایی درباره برجام مستقیماً توسط آقای ظریف و جان کری، وزیر خارجه وقت آمریکا، گرفته شد. دیگر شرکتکنندگان در واقع در آن مرحله ناظران بودند که توافق میان ایران و آمریکا را تماشا میکردند.
گذشت زمان لزوما به نفع ما نیست و شاید ماههای اینده برای مذاکره بهتر از امروز نباشد. وزیر اسبق امور خارجه در تایید سخن خود به خطای تصمیم گیری در دولت قبل برای احیای برجام در دوره بایدن اشاره کرد و گفت در ابتدای دولت اقای رییسی ٬ همه چیز برای بازگشت امریکا به برجام فراهم بود.
موشکهای شوروی همه چیز نبودند و زمانی که دسامبر ۱۹۹۱ رسید، موشکها نتوانستند جلوی از بین رفتن شوروی را بگیرند. چین سلاح هستهای خود را ۱۹۶۴ تست کرد و اولین پرتاب آزمایشی موشک قارهپیمای خود را در سال ۱۹۸۰ انجام داد. احتمالاً آنها هم همان زمان متوجه شدند که باید با سیاست درهای باز، جلوی فروغلتیدن در ورطه بحران همهجانبه را بگیرند. شاید چین هم اگر همان مسیر پیشین را دنبال میکرد، زمانی به خود میآمد و میدید که پا جای پای اتحاد شوروی گذاشته است.
